Draagt Latijns-Amerikaanse pers muilkorf?

Vorige maand berichtte Ángel Carrión, een blogger uit Puerto Rico, over een nieuwe wet in de stad Mayagüez. Die wet geeft de burgemeester de mogelijkheid om gebruikers van sociale netwerksites op te sporen en te vervolgen, indien zij “de goede naam van de stad schade toebrengen”. Censuur? Misschien. Maar is er überhaupt wel vrijheid van meningsuiting in Latijns-Amerika?
door Gunther Malin

Uit de verontwaardiging van Ángel Carrión blijkt dat censuur geen normale zaak is in Puerto Rico. Volgens Freedom House (een Amerikaanse NGO die onderzoek doet naar mensenrechten, nvdr.) is de pers in het land vrij. Ook Reporters sans Frontières (RSF) meldt geen problemen wat de vrije meningsuiting betreft. De laatste melding van een inbreuk op de persvrijheid dateert er van 2003.

Toch associëren mensen Latijns-Amerika zelden met een vrije pers. ‘Koekje bij de koffie’ ging na of dat terecht is.

Pers niet helemaal vrij
Van de 29 Latijns-Amerikaanse landen die Freedom House opsomt, hebben er slechts drie een ‘niet-vrije pers’. De media in twaalf andere landen zijn volledig vrij en de overige veertien vallen er wat tussenin. Slechts twee landen verschijnen in de top-20 van de ‘Press Freedom Index‘ van Reporters sans Frontières: Costa Rica en Jamaica. Zij scoren zelfs hoger dan België, dat op de twintigste plaats staat.

De resultaten van Freedom House geven aan dat meer dan de helft van de landen geen volledig vrije pers hebben. De evaluatie door de ‘Press Freedom Index’ is iets negatiever doordat de meeste landen uit de regio een lage ranking hebben.

Slechtste leerlingen van de klas
Het is interessant om te kijken naar de drie landen met de slechtste score: Venezuela, Cuba en Mexico. Alle drie de landen hebben volgens Freedom House een pers die niet vrij is. Reporters sans Frontières plaatst Venezuela op de 117de, Cuba op de 137ste en Mexico op de 149ste plaats. In totaal geeft de organisatie een score aan 179 landen.

Censuur in Cuba. (Foto Flickr: xornalcerto)

Censuur in Cuba. (Foto Flickr: xornalcerto)

Freedom House noemt de Cubaanse mediawetten de strengste in heel Amerika. De grondwet laat enkel vrije meningsuiting toe als de boodschap strookt met de normen en waarden van een socialistische maatschappij. Journalisten lopen nog steeds het gevaar om opgesloten te worden als zij een poging doen tot onafhankelijke berichtgeving of opinie. “Wetten tegen ‘vijandige propaganda’ en de beperkingen op ‘verboden nieuws’ dienen enkel om de vrije meningsuiting in te perken onder het mom van staatsveiligheid”, zegt de organisatie in een rapport.

In Mexico vormen de aanhoudende drugsoorlogen de grootste bedreiging voor journalisten. “Geweld en intimidatie door kartels heeft het gevoel van straffeloosheid versterkt. Dat heeft tot meer zelfcensuur bij journalisten geleid, maar ook tot de dood van meer dan 60 journalisten in de laatste tien jaar”, verklaart Freedom House. In dat land is het niet zo zeer de wetgeving die de vrije meningsuiting beperkt, maar het klimaat van geweld en repressailles. In december vorig jaar startte RSF nog een campagne tegen de straffeloosheid in Mexico: ‘Gerechtigheid voor vermoorde en vermiste journalisten‘.

“Wetten tegen ‘vijandige propaganda’ en de beperkingen op ‘verboden nieuws’ dienen enkel om de vrije meningsuiting in te perken onder het mom van staatsveiligheid”

De pers in Venezuela bezwijkt dan weer wel onder druk van justitie en regering. Zowel via de wetgeving als via subsidies heeft de overheid de touwtjes in handen. Uit vrees voor financiële drooglegging stellen de Venezuelaanse media zich weinig kritisch op. “Investeringen in de massamedia en het gebruik ervan zijn een prioriteit voor de overheid. Ze rekent op zo’n 244 radio- en 36 televisiezenders, op printmedia en online media om haar boodschappen te verspreiden”, aldus Freedom House.

Opletten voor hellend vlak
Over de landen met een ‘vrije pers’ bestaan weinig rapporten. Laat ons er dus van uitgaan dat geen nieuws, goed nieuws is. Toch heeft minder dan de helft van de Latijns-Amerikaanse landen een volledig vrije pers. Zes op de tien landen hebben een wetgeving of een maatschappij die de werking van de media beperkt. De drie landen met de minste persvrijheid zijn gelukkig nog steeds uitzonderingen. De landen die nu al een ‘gedeeltelijk vrije pers’ hebben moeten echter opletten dat ze niet dezelfde weg opgaan.

De drie landen met de minste persvrijheid zijn gelukkig nog steeds uitzonderingen. De landen die nu al een ‘gedeeltelijk vrije pers’ hebben moeten echter opletten dat ze niet dezelfde weg opgaan.

Puerto Rico krijgt voorlopig nog een goede evaluatie, maar de wet in Mayagüez vormt een gevaarlijk precedent. De burgemeester is alvast een overtuigd voorstander. “Binnenkort zullen er nog meer wetten volgen die het ongepaste gebruik van sociale netwerksites moeten tegengaan. Dit is de schuld van mensen die de netwerken fout gebruiken en er anderen bedreigen of onder een valse naam de reputatie van goede burgers beschadigen. Wij (het stadsbestuur, nvdr.) hebben onze plicht gedaan door hen op voorhand te waarschuwen”, zou hij verklaard hebben.

Advertenties

Geef een reactie

Vul je gegevens in of klik op een icoon om in te loggen.

WordPress.com logo

Je reageert onder je WordPress.com account. Log uit / Bijwerken )

Twitter-afbeelding

Je reageert onder je Twitter account. Log uit / Bijwerken )

Facebook foto

Je reageert onder je Facebook account. Log uit / Bijwerken )

Google+ photo

Je reageert onder je Google+ account. Log uit / Bijwerken )

Verbinden met %s