Rijker leven zonder geld: nabije toekomst of naïeve utopie?

“Geld maakt niet gelukkig.” Het klinkt mooi, maar toch is het telkens een opluchting wanneer we aan het begin van de maand onze bankrekening zien aandikken. De Duitse Heidemarie Schwermer (69) koos 16 jaar geleden voluit voor het geluk. Ze gaf al haar bezittingen weg en leeft sindsdien zonder geld.
door Sarah Verbeke

“Hoe kan ik als individu de wereld veranderen? Daar dacht ik bijna mijn hele leven over na.” (Heidemarie Schwermer)

Heidemarie Schwermer (Foto Flickr: a_kep)

Na jaren zoeken vond Heidemarie Schwermer de oplossing in een geldloos leven. Maar wat bezielt een mens om z’n hele hebben en houden zomaar weg te schenken? Schwermer wijt het aan haar moeilijke jeugd. In 1944 vlucht  ze met haar familie van Oost-Pruisen naar Duitsland, waar ze onderdak krijgen bij een arme boerenfamilie. Heidemarie leert er delen en ruilen, maar ook dat een mens zonder bezit zijn (eigen)waarde schijnt te verliezen. Geïnspireerd door de ellende waarmee ze geconfronteerd werd tijdens de oorlog, belooft ze zichzelf als kind om mee te werken aan een betere wereld.

Geven en nemen
Als volwassene gaat Schwermer aan de slag als lerares en later als psychotherapeute, maar geen van beide jobs bieden haar de voldoening die ze zoekt. Intussen heeft ze in Dortmund haar ruilwinkel “Gib und Nimm” opgestart en in 1996 besluit ze bij wijze van experiment één jaar zonder geld te leven. De Duitse poogde eerder al drie maal vergeefs uit het maatschappelijke systeem te stappen, maar deze keer is het menens.

Vandaag, zestien jaar later, heeft Schwermer nog steeds geen cent aangeraakt. Ze gaf haar geld, appartement en bezittingen weg, en zegde zelfs haar job en verzekeringen op. Om een dak boven haar hoofd te hebben verzorgt de Duitse het huishouden van gezinnen in ruil voor kost en inwoon. Verder wisselt ze haar “knowhow” in voor materiële zaken, zoals kledij.

“Ik had alles wat ik wou. Ik had een huis en had twee kinderen grootgebracht. Ik gaf alles weg.” (Heidemarie Schwermer)

Paradigmawissel
Heidemarie Schwermer doet haar filosofie uit de doeken in het boek Das Sterntalerexperiment en op haar persoonlijke website. Daar pleit ze voor een paradigmawissel: we moeten met z’n allen het huidige, bevoogdende systeem verlaten en verder gaan leven als één grote, delende familie. Schwermer meent immers dat een mens zich beter kan ontwikkelen als hij minder gecontroleerd wordt.  Daarnaast claimt ze zich veel vrijer te voelen sinds ze de “geldverslindende maatschappij” vaarwel zei.

Visionaire filmheldin
De laatste jaren verwerft Schwermers gedachtegoed steeds meer bekendheid, mede dankzij de film Living without money die onlangs verscheen. Overal ter wereld organiseren haar aanhangers gratis vertoningen van de prent, met als doel de droom van hun idool en inspiratiebron – een andere wereld – te realiseren.

Schwermer aan het woord op het Filmfestival van Oslo

Schwermer aan het woord op het Filmfestival van Oslo (Foto Flickr: Oslo International Film Festival)

Less is more
Moraal van Heidesmaries verhaal: less is more. Volgens sommigen een mooie gedachte in deze kapitalistische tijden, maar door critici ronduit naïef bevonden. Zij menen immers dat Schwermer steunt op de rijkdom van diegenen die haar in huis nemen en op de uitstekende sociale voorzieningen in Duitsland. De criticasters doen haar ideale wereldbeeld af als een utopie, “aangezien de hele maatschappij onvermijdelijk in elkaar zou stuiken indien iedereen plots uit het systeem zou stappen”. Blogster Christine Lepisto vat het mooi samen: “De mensen die Heidemarie ontmoet hebben vaak een sterke mening over haar levensstijl. Sommigen noemen haar een parasiet, terwijl anderen haar zien als een visionaire inspiratiebron.” Paradigmawissel of niet, aan jou de keuze…

Advertenties

Een Reactie op “Rijker leven zonder geld: nabije toekomst of naïeve utopie?

  1. Pingback: Rijker leven zonder geld: nabije toekomst of naïeve utopie? « Zonder Graten

Geef een reactie

Vul je gegevens in of klik op een icoon om in te loggen.

WordPress.com logo

Je reageert onder je WordPress.com account. Log uit / Bijwerken )

Twitter-afbeelding

Je reageert onder je Twitter account. Log uit / Bijwerken )

Facebook foto

Je reageert onder je Facebook account. Log uit / Bijwerken )

Google+ photo

Je reageert onder je Google+ account. Log uit / Bijwerken )

Verbinden met %s