Van appendicitis tot bomberos: het leven van een gringa op stage in Guatemala

Guatemala, het land van de Maya’s, uitgedoofde vulkanen, tropisch regenwoud en kleurrijke stadjes. Maar ook het land waar Heleen Aerts in januari heentrok voor een stage chirurgie. Ze deelt haar ervaringen met ‘Koekje bij de koffie’ en schotelt ons ook de keerzijde van de Guatemalteekse medaille voor.
door Lien Santermans

Met de vrouw des huizes

Leen en Heleen met hun doña

Heleen, jij bent nu een goede twee maanden aan de slag in Guatemala. Kan je me vertellen hoe een doorsnee stagedag daar verloopt?

“Om zes uur ben ik al uit de veren en geniet ik van het ontbijt dat de doña, de vrouw des huizes, voor me maakt. Minstens twee keer per week schotelt ze me eieren met bonen voor. Dan heb ik ineens genoeg binnen voor de hele dag en dat is maar goed ook, want ’s middags heb ik vaak niet voldoende tijd om te eten.”

“Om zeven uur moet ik dan in het ziekenhuis zijn, waar ik vooral op de dienst spoedgevallen werk. Bij gebrek aan fondsen zijn namelijk enkel spoedoperaties mogelijk. Ik moet dan ook wachten tot een patiënt bijna bezwijkt, vooraleer ik hem mag opereren. Soms zijn er zelfs niet genoeg middelen voor spoedoperaties. Dan sturen we de patiënten door naar de hoofdstad, in de hoop dat ze daar wel geholpen kunnen worden. Anderen blijven een hele dag in het ziekenhuis liggen wachten op een chirurg, maar voor velen komt alle hulp dan te laat.”

Met welke problemen komen mensen zoal langs op spoedgevallen?

“Er passeren dagelijks minstens vijf patiënten met appendicitis de revue. Daarnaast zijn er ook opvallend veel mensen met galblaasproblemen. Wanneer iemand binnenkomt met buikpijn, zijn dat de twee grootste kanshebbers. Ook alcoholisme en geweld zijn schering en inslag in Guatemala: veel patiënten hebben schotwonden of messteken of strompelen binnen met een buik als een luchtballon omwille van hun verzopen lever. Ten slotte is ook suikerziekte een veel voorkomende kwaal. Meestal komen de mensen pas binnen wanneer hun been helemaal zwart ziet en geamputeerd moet worden.”

Wat zijn de grootste verschillen met stages in België?

“Als stagiaire heb ik hier veel meer verantwoordelijkheid dan in België. Ik onderzoek zelfstandig de patiënten en ga pas daarna een chirurg halen. Als de patiënt geopereerd moet worden, maak ik hem klaar voor operatie en ga ik mee in de operatiekamer. In België mag ik ook wel mensen onderzoeken, maar houdt de dokter toch nog alle touwtjes in handen. Hier moet ik dus echt mijn plan leren trekken.”

“Hier moet ik echt mijn plan leren trekken”

“Ook de omgang met de patiënten is helemaal anders dan in België. Guatemalteken zijn veel warmer, maar ook zeer onderdanig en zullen niet snel klagen. De dokters nemen dan weer een zeer paternalistische houding aan tegenover de patiënten. In België zou dit nooit toegelaten worden, aangezien de mensen daar hun rechten veel beter kennen en bijna op gelijke voet met de dokter staan.”

Hoe verloopt het contact met je Guatemalteekse collega’s? Nemen zij ook een paternalistische houding aan tegenover jou?

Met de Guatemalteekse collega's

Met de Guatemalteekse collega's

“Nee, helemaal niet. De sfeer tussen de collega’s is heel vriendschappelijk en de dokters maken constant grapjes. Ik merk eigenlijk niet zo hard dat ik onder hen sta. Zo werd ik bijvoorbeeld meteen met veel enthousiasme uitgenodigd om met alle dokters te gaan barbecueën aan het strand. Vanaf de eerste dag kreeg ik hier ook kussen en knuffels van het voltallige personeel. In België krijg ik nauwelijks een hand, maar hier vliegt er me regelmatig wel eens een chirurg om de hals.”

Waaraan kon je het moeilijkst wennen op je stage?

“Vooral de nonchalante manier waarop de dokters omgaan met de patiënten stoort me. Zo kwam er een kindje met darmproblemen binnen dat dringend geopereerd moest worden, maar de chirurg was nergens te bespeuren. Toen hij twee uur later toch kwam opdagen, gedroeg hij zich zeer nonchalant en begon me de les te spellen. Het kindje is uiteindelijk een stuk darm verloren. Het personeel neemt regelmatig zijn verantwoordelijkheden niet op en maakt veel fouten door nalatigheid. Soms gaan mensen dan ook dood voor de stomste redenen.”

Guatemala is een zeer arm land met een grote ongelijkheid: 60 procent van de bevolking leeft onder de armoedegrens. Bovendien worden de inheemsen gediscrimineerd. Merk jij in het ziekenhuis iets van deze financiële en sociale ongelijkheid?

“Ik werk in een publiek ziekenhuis dat vooral de allerarmsten aantrekt, waarvan het merendeel inheems is. Vanuit de hele regio komen zij naar hier omdat ze bij ons gratis terecht kunnen. Zo word ik inderdaad geconfronteerd met heel wat armoede. De rijkere mensen gaan naar privéziekenhuizen, waar wel de juiste antibiotica worden voorgeschreven en waar wel voldoende anesthesiemateriaal is om te opereren.”

“Tegenover de patiënten neemt het personeel gelukkig geen racistische houding aan. Ze behandelen iedereen gelijk en houden rekening met hun situatie. Zo zag ik op mijn eerste dag zelfs een medestagiaire een inheems vrouwtje wat geld toestoppen om haar medicatie mee te betalen. Pas wanneer het personeel onderling over de mensen begon te praten, had ik door hoe racistisch velen van hen denken.”

Wat blijft je tot nu toe het meeste bij van je ervaring in Guatemala?

“Wat een enorme indruk op me gemaakt heeft, is toen er tijdens mijn wachtdienst een jongen in coma binnengebracht werd. Hij had zelfmoord willen plegen door zware insekticiden te drinken, die hier veel gebruikt worden in de landbouw. Soms gebeuren er ongelukken mee, maar het gebeurt ook dat mensen er opzettelijk van drinken.

“Manueel iemand in leven houden, was bijzonder raar.”

Omdat we hier geen beademingsmachine hebben, heb ik hem samen met drie andere stagiaires de hele nacht beademd met een ballon. Hij is uiteindelijk ’s ochtends aan het einde van de wacht overleden. Manueel iemand in leven houden, was bijzonder raar.”

Is er iets dat België van Guatemala kan leren?

“De dokters zouden bij ons ook wel wat jovialer mogen zijn, lacht. Ook de manier waarop de stagiairs hier opgeleid worden, bevalt me: meer verantwoordelijkheid en langere stages.”

Alle stagiairs op de brandweerwagen

Met z'n allen op de brandweerwagen

“Vooral de Guatemalteekse vreugde zal ik missen, het feit dat iedereen vriendelijk goedendag zegt op straat en dat elke dag precies een feest is. Een goed voorbeeld van die vreugde is de dag waarop mijn collega-stagiairs afstudeerden. Te midden van de spoedafdeling stond er toen plots een mariachi, een Mexicaans straatorkest, met veel lawaai en sfeer de dansende stagiairs te vermaken. Even later dook ook de brandweer van Antigua op om iedereen nat te spuiten. Met z’n allen klommen we op de brandweerwagen en hebben toen met loeiende sirenes de hele stad onveilig gemaakt. Eén ding is zeker: vanaf 12 uur die dag kon je maar beter niet op spoed belanden!”

Advertenties

Geef een reactie

Vul je gegevens in of klik op een icoon om in te loggen.

WordPress.com logo

Je reageert onder je WordPress.com account. Log uit / Bijwerken )

Twitter-afbeelding

Je reageert onder je Twitter account. Log uit / Bijwerken )

Facebook foto

Je reageert onder je Facebook account. Log uit / Bijwerken )

Google+ photo

Je reageert onder je Google+ account. Log uit / Bijwerken )

Verbinden met %s