“Machtsstrijd tussen Israël en Iran sleept wereld mee”

Exact vijf jaar geleden kopte De Standaard “Iran start met industriële uraniumverrijking” en “Witte Huis erg ongerust over nucleaire plannen Iran”. Vandaag lijken deze woorden nog steeds brandend actueel. Is er na al die tijd dan niets veranderd en waarom lopen juist nu de spanningen weer zo hoog op? We vroegen het aan Gie Goris, hoofdredacteur van MO*, die onlangs het land nog bezocht.
door Lien Santermans

Nucleair Iran

Het conflict rond nucleair Iran blijft ontransparant (Foto Flickr: futureatlas.com)

Wanneer we de krantenkoppen van de afgelopen vijf jaar overlopen, stuiten we steeds op dezelfde boodschappen: “Franse minister waarschuwt voor oorlog met Iran” (september 2007), “Iran kan in 2010 over kernbom beschikken”, “EU eist duidelijkheid” (oktober, 2007), “Iran gaat door met kernprogramma” (juli 2008), “Iran heeft geen verrijkt uranium voor een kernbom” (maart, 2009). Maar wat is er nu eigenlijk echt aan de hand en wie heeft belangen bij dit conflict?

Het lijkt wel alsof de tijd is blijven stilstaan wanneer we de krantenkoppen uit 2007 lezen.

“Dat is inderdaad tot op zekere hoogte zo. De alarmsignalen dat Iran aan een kernwapen zou werken en de ongerustheid daaromtrent blijven aanhouden. Wat wel verschilt is dat de VS, Europa en de VN ondertussen heel wat concrete sancties hebben opgelegd aan Iran, terwijl ze het in 2007 voornamelijk bij waarschuwingen hielden.”

Hoe zou u het internationale conflict rond nucleair Iran in grote lijnen schetsen?

“Langs de ene kant heb je Iran, dat al sinds 1979 geïsoleerd leeft van het Westen. Onder president Khatami was er nog enige toenadering, maar vanaf de verkiezing van Ahmadinejad namen de wederzijdse verwijten en achterdocht opnieuw toe. Binnen deze context van eb en vloed heeft Iran steeds gezocht naar een eigen atoomprogramma. De Iraanse politieke wereld is het er immers altijd over eens geweest dat het land zelfvoorzienend moest zijn op vlak van energie om zich te kunnen ontwikkelen.”

“Wat atoomwapens betreft, is er echter nooit een consensus geweest binnen het regime. Al meent het merendeel van de machthebbers wel dat Iran er evenveel recht op heeft als Israël, India, Pakistan en de vijf permanente leden van de VN. Of deze visie effectief tot een militair nucleair programma heeft geleid, dat weten we niet zeker. Israël, langs de andere kant, insinueert de afgelopen vijf à tien jaar echter voortdurend dat Iran wel degelijk aan een kernwapen werkt, maar dit zijn verdenkingen zonder harde bewijzen.”

“In werkelijkheid gaat het om een oude machtsstrijd tussen Israël en Iran.”

“In werkelijkheid draait het conflict om veel meer dan Irans nucleaire plannen. Het is een oude strijd tussen Israël en Iran om invloed en macht in het Midden-Oosten. Met de beschuldigingen tegen Iran hoopt Israël uiteindelijk een regimewissel in het land te kunnen forceren. Natuurlijk wil Israël in het kader van deze strijd in elk geval voorkomen dat Iran kernwapens bezit. Dit echter niet zozeer omdat dat slecht zou zijn voor de wereld, zoals Israël en het Westen laten uitschijnen, maar wel omdat Israëls militaire overmacht dan ondermijnd zou worden. Naar mijn aanvoelen wordt de rest van de wereld gewoon meegesleept in deze machtsstrijd omwille van Israëls goede relaties met het Westen.”

Hoe komt het dat er na al die jaren nog zoveel onduidelijkheid heerst over het conflict? Haalt iemand er profijt uit dat het blijft aanslepen?

“Iedereen die met nucleaire technologie bezig is en aan Iran levert, maakt er waarschijnlijk winst mee. Ik denk echter dat het conflict voor heel veel landen eerder een losing game is en dat er uiteindelijk weinigen baat hebben bij zo’n polarisering en bij een onstabiel Midden-Oosten in het algemeen.”

“Het Westen zou bijvoorbeeld meer voordeel halen uit een stabiele en multipolaire wereld. Kijk maar naar de gevolgen voor onze economie telkens wanneer de olieprijs naar omhoog gaat. Obama doet dan wel zijn best om uit te leggen dat er genoeg olie is in de wereld en dat een conflict ons niets zal kosten, maar niemand gelooft dat. Als er echt een oorlog uitbreekt, dan zullen de prijzen onmiddellijk de hoogte inschieten. Zowel op korte als lange termijn verliest het Westen dus bij zo’n conflict.”

“Volgens mij is een stabiel Midden-Oosten voordeliger voor iedereen.”

“Maar ook Israël zelf zou meer baat hebben bij een stabiele regio. Door verschillende conflicten in het Midden-Oosten heeft aartsrivaal Iran zijn positie over de afgelopen tien jaar immers kunnen versterken. Zo was Irak lange tijd de absolute tegenstander van de islamitische republiek in Iran, maar sinds Sadam Hoessein van het toneel verdwenen is en de sjiieten er aan de macht zijn, is Irak eerder een bondgenoot van Iran geworden. Ook Hezbollah en Hamas zijn groepen waarmee Iran zich tegenwoordig verbindt. Kortom, Iran is dankzij verschillende conflicten in de regio sterker geworden en een sterk Iran is een bedreiging voor Israël.”

“Sommigen zien daarentegen wel een voordeel in een onstabiel Midden-Oosten, aangezien je dan de ene tegen de andere kan uitspelen om zo de regio te controleren. Toch geloof ik dat een stabiele wereld uiteindelijk in ieders voordeel is. Je zal meer moeten onderhandelen en macht delen, maar op lange termijn is een multipolaire wereld duurzamer en beter voor iedereen.”

Waarom zijn de internationale spanningen rond nucleair Iran net nu weer zo hoog opgelopen?

“Israël weet dat 2012 een verkiezingsjaar is in de VS en dat alle kandidaten de pro-Israëlische lobby gunstig moeten stemmen, willen ze kans maken om verkozen te worden. Het is dan ook een ideaal moment voor Israël om de druk op de VS op te voeren. Als Obama bondgenoot Israël immers niet openlijk steunt in zijn plannen, zal een republikeinse tegenkandidaat dat wel doen en hem zo onderuit halen. Israël maakt nu dus gretig gebruik van de harde concurrentie tussen republikeinen en democraten en speelt hen tegen elkaar uit.”

“De verkiezingen in de VS vormen de ideale gelegenheid voor Israël om de druk op Amerika te verhogen.”

“Israël verkondigt bovendien dat het niet zal wachten op bondgenoten en desnoods alleen zal aanvallen om te voorkomen dat Iran over een kernwapen zal beschikken. Met deze beweringen wil het land een harde garantie van de VS krijgen dat Amerika na de verkiezingen zelf zal optreden tegen Iran.”

Bluft Israël dan om de VS achter zich te scharen als het zegt dat het alleen zal aanvallen?

“Ik zou willen dat het enkel bluf was, maar ik ben er niet zeker van.”

Hoe ziet u het conflict de komende maanden evolueren?

“Dat valt onmogelijk te voorspellen. De overheersende mening die ik de afgelopen maanden gelezen heb, is dat het op een of andere manier tot een gewapend conflict zal komen, maar wanneer en op welke manier is absoluut onduidelijk.”

“De voorbije maand is de oorlogsdreiging wel weer wat afgenomen. Aan het begin van het jaar was die nog heel acuut, maar nu heb ik het gevoel dat men toch probeert de diplomatieke druk zijn werk te laten doen. De meest acute dreiging is voorlopig dus wat weggeëbd, maar dat kan van vandaag op morgen weer helemaal omslaan.”

Afwachten dus.

“Ik vrees van wel, ja.”

Meer weten over nucleair Iran? Op maandag 23 april treedt Gie Goris in debat met Tom Sauer, hoofddocent internationale politiek aan de Universiteit van Antwerpen. Ze zullen het hebben over hoe de Iraanse bevolking tegenover de (inter)nationale politieke context staat. Brigitte Herremans van Broederlijk Delen modereert.

Wanneer? Maandag 23 april om 20 uur
Waar? Benedenzaal Broederlijk Delen, Huidevetterstraat 165, 1000 Brussel

Advertenties

Een Reactie op ““Machtsstrijd tussen Israël en Iran sleept wereld mee”

  1. Pingback: ‘Machtsstrijd tussen Israël en Iran sleept wereld mee’ « Zonder Graten

Geef een reactie

Vul je gegevens in of klik op een icoon om in te loggen.

WordPress.com logo

Je reageert onder je WordPress.com account. Log uit / Bijwerken )

Twitter-afbeelding

Je reageert onder je Twitter account. Log uit / Bijwerken )

Facebook foto

Je reageert onder je Facebook account. Log uit / Bijwerken )

Google+ photo

Je reageert onder je Google+ account. Log uit / Bijwerken )

Verbinden met %s